Narysowałbym Batman choćby jutro - wywiad z Normem Breyfoglem.

Norm Breyfogle - rysownik znany wszystkim fanom Batmana opowiedział nam o swoich inspiracjach, pracy w Malibu Comics, DC Comics i innych wydawnictwach, metafizyce, przyjaźni i współpracy z Alanem Grantem oraz wielu innych rzeczach!

DC MULTIVERSE: Pamiętasz pierwsze komiksy z jakimi się zetknąłeś? Co to były za tytuły i, rzecz jasna, jak wyglądały początki Twojej kariery jako profesjonalisty?
 
Norm Breyfogle: Pierwszymi komiksami o których istnieniu się dowiedziałem były „Batman” i „Superman”. Pewnie dlatego, że w sklepie, który odwiedzałem z moją mamą było stoisko z komiksami, i te tytuły mnie przyciągały - bo znałem już te postacie z telewizyjnych seriali o Supermanie i Batmanie.

Moje pierwsze profesjonalne rysunki? (zapytaliście o „profesjonalne”, nie o „amatorskie”.) Na profesjonalną scenę komiksową wdarłem się wysyłając DC i Marvelowi próbki swoich prac oraz biorąc udział w San Diego Comic Con w Kalifornii (już po ukończeniu studiów, gdy pracowałem jako projektant i ilustrator techniczny). Mike Friedrich, prezes  Star Reach (agencji reprezentującej twórców komiksowych) zobaczył moje rysunki i próbki na wystawie w czasie konwentu i skontaktował się ze mną. Niedługo potem zaczął mnie reprezentować przed wydawnictwami komiksowymi. Moja pierwsza praca była związana z “New Talent Showcase” z DC. Następnie przez rok pracowałem dla First Comics przy tytułach “American Flagg” I “Whisper” jednocześnie tworząc kilka pojedynczych historii dla innych wydawnictw. Ledwie po dwóch latach pracy w tej branży dostałem od DC fuchę przy „Detective Comics” z Batmanem.

DCM: Mógłbyś wskazać źródła swej inspiracji? Wielu sądzi, że jesteś jednym z najlepszych ilustratorów wszech czasów.

NB: Jednym z najlepszych ilustratorów wszech czasów? Wow!  Jestem przekonany, że nigdy mi tego wcześniej nie powiedziano! (śmiech) Mogę być jednym z najlepszych komiksowych rysowników wszech czasów (nie to, że jest to istotne dla Marvela czy DC Comics, bo oni nie zatrudnili mnie od dobrych paru lat), lecz termin "ilustrator" jest znacznie bardziej pojemny od „rysownika komiksów”.

Ale dzięki.

Moją największą inspiracją jest miłość, rozum i wszystkie cnoty. Przyjemność sprawia mi również sztuka i jej wszelkie odmiany (muzyka, film, pisarstwo, itd.), filozofia, ćwiczenia i pisarstwo. Lubię pisanie poezji i krótkich opowiadań oraz pracę nad moją książką tak bardzo, że chętnie robiłbym tylko to, gdybym mógł się z tego utrzymać. Lecz rzadko kiedy – jeśli w ogóle – pojawiają się z mojego pisarstwa jakieś pieniądze. Wydaje  mi się, że to może być jeden z powodów, dla których kocham to tak bardzo - ponieważ jest tym, czym było dla mnie dawniej, w czasach kiedy wciąż byłem uczącym się amatorem, rysowanie. Kiedy piszę, mój impuls odpowiedzialny za kreację jest czysty; nie oczekuję zapłaty, nie chcę usatysfakcjonować nikogo poza sobą samym. Rysując, pisząc, ćwicząc (jeżdżę na rowerze, uprawiam wspinaczkę, podnoszę ciężary) czy kochając się czuję, że żyję.

DCM: Jaka muzyka inspiruje Cię podczas rysowania?

NB: Muzyka, której słucham podczas pracy, zależy od tego na jakim jej etapie jestem. Na początku, podczas wstępnego rozrysowywania scenariusza, kiedy ciągle go czytam i odwołuję się do niego, słucham jedynie muzyki pozbawionej tekstu (klasycznej lub jazzu) bowiem tekst rozprasza mnie i uniemożliwia dobre zrozumienie scenariusza.

Kiedy skończę ten etap słucham swoich ulubionych piosenek, czyli – z czystego wygodnictwa – kawałków, które uwielbiałem w przeszłości, głównie największych hitów lat 70. i 80. Moje wybory muzyczne oparte są na nostalgii właśnie z powodu wygodnictwa. Wiem to, ponieważ gdy od czasu do czasu zbaczam z utartego szlaku i szukam czegoś nowego, to zawsze znajduję coś co mi się podoba. Gdyby nie moje lenistwo w dużo większym stopniu zaspokajałbym moje bardzo rozległe gusta.

DCM: Skoro poruszyliśmy ten temat to kto cię zainspirował?

NB: Miałem liczne inspiracje w ciągu swego życia. Jeśli chodzi o komiksy to inspirowały mnie prace takich autorów jak Neal Adams, Dick Giordano, Jim Aparo, Curt Swan, Murphy Anderson, Gil Kane, Joe Kubert, Nick Cardy, Alex Nino, Rudy Nebres, Jack Kirby, Frank Miller, Frank Frazetta, Al Williamson, Bill Sienkiewicz, Robert Crumb, John Buscema, Berni Wrightson, P. Craig Russell i około setki innych.

Inspiracją ze świata sztuki poza komiksem są m.in. Ralph Steadman, Frank Frazetta, Boris Vallejo, Andrew Loomis, M.C. Escher, Charles Gibson oraz około setki innych, wliczając w to wszystkich klasycznych i impresjonistycznych artystów zachodniego świata. Uwielbiam także japońskie malarstwo akwarelowe

Całkowicie spoza świata sztuk plastycznych, moimi głównymi inspiracjami byli moja matka, mój pierwszy prywatny nauczyciel sztuki gdy miałem 14 lat (Andrew Benson), różni profesorowie, których poznałem w czasie studiów oraz niektórzy przywódcy religijni, filozofowie i pisarze, tacy jak mityczny Jezus Chrystus, całkowicie rzeczywisty filozof Alan Watts, poeta Walt Whitman i wielu, wielu pisarzy.

DCM: Jak wiele czasu zajmuje ci sporządzenie jednej planszy?

NB: Jeśli tylko szkicuję, to jestem w stanie narysować dwie strony dziennie. Jeśli dodatkowo nakładam tusz, to tylko jedną.

DCM: Jakiej techniki używasz? Preferujesz ilustracje w czerni i bieli?

NB: Jeśli zerkniesz na moją stronę internetową zauważysz, że potrafię pracować we wszystkich tradycyjnych technikach.

http://www.normbreyfogle.com/gallery/index.asp

Na studiach koncentrowałem się na takich przedmiotach jak Malarstwo i Ilustracja, i obecnie często tworzę prace w pełnym kolorze dla klientów spoza branży komiksowej. Co więcej w latach dziewięćdziesiątych namalowałem także  prestiżową nowelę graficzną dla DC "Birth of the Demon" - historię o genezie przeciwnika Batmana imieniem Ra's Al Ghul. Scenariusz napisał  twórca tej postaci, Denny O'Neil. Namalowałem również wiele okładek dla DC Comics w przeszłości, kiedy uważali mnie za swojego złotego chłopca.

DCM: Czy praca nad "Birth of the Demon" była wyzwaniem? Komiks nie był tradycyjnie kolorowany, a malowany...

NB: "Batman: Birth of the Demon" rzeczywiście było dla mnie wielkim wyzwaniem. Ponad sto stron ilustracji w kolorze było niezwykłym przedsięwzięciem pod każdym względem i znacznie udoskonaliłem swe zdolności ilustracyjne podczas pracy nad tym komiksem. Początkowo ukończenie jednej strony zajmowało mi trzy lub cztery dni, lecz pod koniec pracy tworzyłem już jedną stronę dziennie! Do dziś stosuję wiele technik, których użyłem podczas tej pracy. "Batman: Birth of the Demon" uważam za jedno z moich największych dokonań.

DCM: Którą ze swych prac uważasz za najlepszą? Czy właśnie „Birth of the Demon”?

NB: Moje najświeższe prace są zawsze najlepsze, ponieważ cały czas ulepszam swoją technikę. Jednakże najbardziej znany jestem z pracy nad Batmanem. Moim ulubionym komiksem, nad którym pracowałem jest autorski "Metaphysique" (opublikowany przez Malibu Comics w 1994 roku), do którego napisałem scenariusz, wykonałem rysunki i okładki.

DCM:  Jednym z rozdziałów twojego życia była współpraca z Malibu Comics, jak ją oceniasz z perspektywy czasu?

NB: Myślę, że była wspaniała. Byłem na szczycie swojej kariery, Malibu uważało mnie za swoją gwiazdę artystyczną, zapłacono mi godziwe wynagrodzenie tylko za podpisanie kontraktu i odejście z DC Comics, i zgodzili się w ciemno na publikację mojego własnego tytułu (Metaphysique).

DCM: Skąd takie zainteresowanie tematyką metafizyki?

NB: Z powodu wszystkich pytań na temat istnienia, na które nie ma odpowiedzi, wymieszanych z  wolnomyślicielstwem, do którego zachęcała mnie matka i wielu innych moich bohaterów. Oto mój niedawny esej na ten temat:

MOJA ŚCIEŻKA

Kiedy byłem dzieckiem, moja rodzina często się przeprowadzała, i wydaje  mi się, że zwróciłem się   ku  chrześcijaństwu, by w czasach mej młodości, gdy wciąż i wciąż narastała we mnie niepewność, odnaleźć coś stałego. Lecz nadal nie ustawałem w poszukiwaniach. Chrześcijaństwo stanowiło ich istotny element przez około cztery lata.

Gdy osiągnąłem osiemnasty rok życia, wszystkie moje filozoficzne studia „wieku rozumu” doprowadziły mnie do tego, że przeszedłem swego rodzaju kryzys i zdecydowałem się odejść od mych dziecięcej wizji Boga. Pamiętam dzień kiedy to się stało. Modliłem się o powrót mojej dawnej religijnej pasji, lecz ona nie wróciła; moje samolubne i dziecinne motywy były zbyt oczywiste. Tak więc pożegnałem się z literalnym Bogiem, prosząc uczciwie, by dowiódł mi swego  istnienia w racjonalny sposób. Gdzieś w dalekim zakamarku mojego jestestwa odniosłem wrażenie, jakby uśmiechnął się z miłością i przyzwoleniem gdy powoli się rozmywał. Poczułem, że mam jego błogosławieństwo.

Na studiach kontynuowałem zagłębianie się w zachodnią filozofię, lecz coraz bardziej interesowałem się także wschodnim mistycyzmem, początkowo dzięki pracom Alana Wattsa, a potem wielu innych. Czytałem także książki Carlosa Castanedy o szamanizmie meksykańskich Indian i zacząłem eksperymentować ze środkami psychodelicznymi.

Rok później miałem kolejne niezwykłe doświadczenie, bez udziału narkotyków. Właśnie skończyłem czytać „Tao Fizyki” i wyobrażałem sobie rzeczywistość aż do poziomu kwantowego kiedy to mnie uderzyło: to wszystko byłem ja, moja własna świadomość lub świadomość ogólnie. Oczywiście czytałem o jedności istnienia już od lat i zdążyłem ją zaakceptować racjonalnie jako ideę, lecz za sprawą tego doświadczenia stało się to dla mnie niemal ostatecznie rzeczywistym postrzeganiem. Pamiętam jak potem przez całe dni chodziłem jakbym był na jakiejś chmurze i wszystko wydawało mi się wypełnione wewnętrznym, niefizycznym światłem. To uczucie było łagodne i słodkie, lecz nie sprawiało, że czułem się lepszy od innych; wręcz przeciwnie, tak jakby uwolniło mnie od potrzeby imponowania sobie i innym pod jakimkolwiek względem.

To miało miejsce gdy miałem dwadzieścia lat. Wszystko od tego czasu było zwykłym „przynieś, zanieś, pozamiataj”, nawet sporadyczne niezwykłe doświadczenia i mroczne chwile, które przeżywała moja dusza.

Drogą jest Miłość (włączając oczywiście także rozum i cnotę). Kiedy spytano Jezusa o podsumowanie wszystkich nauk Boga i jego praw odpowiedział: ” Miłuj Boga ze wszystkich swych sił oraz bliźniego swego jak siebie samego”

Apostoł Paweł powiedział, że wszystkie cuda, przepowiednie, posłuszeństwo wobec praw, a nawet wiara są kompletnie bez wartości jeśli nie ma się w sobie Miłości.

To jest naprawdę tak proste. Można powiedzieć, że jest to sednem wszystkich religii i filozofii.

DCM: Wskaż proszę źródła inspiracji postaci Prime’a. Czy ten bohater z definicji miał stanowić pastisz superbohaterskiej konwencji?  

NB: Posiadam częściowe prawo własności do postaci Prime'a, ponieważ jako pierwszy go rysowałem, zaprojektowałem większość elementów kostiumu i ogólny wygląd. Poza tym i sugestią scenariuszy nie wpłynąłem mocniej na tę postać. Jednak oczywistym jest, że Jones i Strazewski (inni twórcy Prime'a, scenarzyści postaci) czerpali z Kapitana Marvela (wcześniej należącego do Fawcett Comics, a potem już do DC Comics). Przypuszczam, że Prime może być również postrzegany jako pastisz wszystkich konwencji superbohaterskich ze względu na jego humorystyczny charakter. To jednocześnie zabawne i dziwne, że super-bohaterowie w ogóle mogą być ośmieszani, bo przecież oni JUŻ są w większości śmieszni, zwłaszcza patrząc na nich   obiektywnie i realistycznie.

DCM: Jakie widzisz na amerykańskim rynku szanse dla niezależnych przedsięwzięć komiksowych na zasadzie „Norm Breyfogle tworzy autorski komiks i usiłuje znaleźć dystrybutora”. Czy taka inicjatywa ma realna szansę przebicia się na ogromnym, amerykańskim rynku?

NB: Wchodzenie na taką drogę jest zawsze – i prawdopodobnie zawsze będzie – bardzo ryzykowne, gdyż trzeba wtedy konkurować na rynku z dużymi wydawnictwami i ich rozreklamowanymi, znanymi i istniejącymi od dawna postaciami (jak Superman, Batman, Spider-Man itp.). Znakomita większość niezależnych serii komiksowych szybko upada i nie cieszy się zbyt długim życiem, tak jak moja własna seria „Metaphysique”.

DCM: Czytasz jakąś serię regularnie?  

NB: Najbliższy sklep komiksowy znajduje się jakieś 200 mil ode mnie, więc nie kupuję ani nie czytam teraz komiksów, za wyjątkiem tych rzadkich przypadków gdy udaję się na konwent komiksowy. Wtedy czytam parę rzeczy, żeby zobaczyć co się dzieje.

DCM: W jednym z wywiadów wspominałeś, że chciałeś rysować klasycznych bat-złoczyńców. Jednak stworzyłeś nowych. Czy możesz przybliżyć proces powstania postaci, jakie pojawiły się w runie Twoim i Granta: Anarky, Scarface, The Ventriloquist, The Fear, Harold, J. Arkham, Zsasz?

NB: Byłem fanem Batmana już od dawna, więc zawsze chciałem rysować jego klasycznych przeciwników. Dziś jednak zdaję sobie sprawę, że to co zrobiliśmy z Alanem było lepszym pomysłem, bowiem dzięki stworzeniu grupy nowych przeciwników mocniej odcisnęliśmy swoje piętno w historii Batmana. Jest w tym spora doza ironii, bowiem powodem, dla którego Alan stworzył tak wielu nowych złoczyńców było to, że nie był na bieżąco z historią Batmana, nie znał wszystkich klasycznych jego przeciwników i czy oni jeszcze żyją i można ich użyć! (śmiech)

Kiedy w scenariuszach Alana Granta pojawiały się nowe postacie, ja zajmowałem się ich projektowaniem. Z czasem stawałem się coraz bardziej sumienny i poświęcałem więcej czasu i energii ich projektowaniu.

Scarface: Scenariusz Alana bardzo dokładnie opisywał wygląd lalki: jej podobieństwo do Ala Capone, noszony kapelusz i garnitur, pistolet maszynowy, kolor oraz malutki fortepian (który niedługo potem przestał nosić ze sobą). Natomiast Brzuchomówcę Alan opisał bardzo ogólnie jako spokojnego księgowego; reszta zależała ode mnie. Uczyniłem go więc wyglądającym na słabeusza, pulchnym mężczyzną, dałem mu malutkie usta, okulary i muszkę w kropki (by oddać humorystyczny aspekt tej postaci).

Anarky: Scenariusz Alana opisywał Anarky’ego jako coś pomiędzy “Spy vs Spy” z magazynu Mad oraz postacią V z “V jak Vendetta” Moore’a i Lloyda, ale ze sztuczną głową, by stworzyć iluzję dorosłości postaci nastoletniego anarchisty Lonniego Machlina. Dałem Anarky’emu złotą maskę i nakrycie głowy w stylu średniowiecznego księdza oraz długie szaty, by symbolizowały czystość jego motywów. Z czasem, gdy dorósł, usunąłem sztuczną głowę i przedstawiałem maskę jako poruszaną dzięki zmianom wyrazu twarzy samego Lonniego… przede wszystkim dlatego, że stawał się wizualnie bardziej sympatyczny, a poza tym uważałem sztuczną głowę za niepraktyczną.

DCM: Anarky był bardzo kontrowersyjną postacią, stojącą na granicy bycia boheterem I łotrem. Jak odebrali go czytelnicy?

Tak jak Alan przewidział - Anarky nie miał dostatecznej ilości fanów by utrzymać poświęconą mu  serię. Jednak, jeśli liczyć łącznie mini serie i serię comiesięczną, pracowaliśmy nad nim około roku. Co ważniejsze, uważam Anarky’ego za jednego z najbardziej niezwykłych bohaterów, jacy byli publikowani przez DC, i z pewnością w najmocniej odnoszącego się do problemów społecznych.

The Fear: Narysowałem tę postać w dużej mierze tak, jak Alan ją opisał, Alan opisał tą postać w, lecz ja uczyniłem ją jeszcze brzydszą i straszniejszą, gdyż – z powodu jego skłonności do pożerania ludzkich serc – uważałem go za najbardziej przerażającego ze wszystkich przeciwników Batmana.

Z Haroldem nie było kłopotów: garbus w stylu Quasimodo.

J. Arkham? On mógł wyglądać jak ktokolwiek z nas.

Zsasza narysowałem zgodnie z opisem Alana, jednak uczyniłem jego oczy nieludzkimi, podobnymi do oczu maski (zresztą dziś uważam że niepotrzebnie). Sądzę też, że narysowałem zbyt dużo blizn pokrywających jego ciało. Dziś narysowałbym ich mniej, dzięki czemu miałby więcej miejsca na zaznaczenie swych przyszłych ofiar! (śmiech)

DCM: "Twój Zsasz" jest prawdopodobnie najlepszym, jakiego narysowano…

NB: Dzięki  za ten komentarz na temat Zsasza.

Poza tym stworzyliśmy z Alanem jeszcze wiele postaci, ale o te konkretne pytaliście.

DCM: Miałeś nie byle jaką okazję rysować nowy kostium nowego Robina - Tima Drake'a. Możesz coś o tym więcej powiedzieć? Jak odbierasz obecny wygląd Cudownego Chłopca?

NB: Kiedy DC postanowiło zmienić wygląd Robina na początku lat 90., zatrudniło kilku rysowników, by ci stworzyli projekty. Ja byłem właśnie wśród nich. DC zdecydowało się na wersję Neala Adamsa, ale użyło także mojego pomysłu, by Robin nosił ze sobą kij oraz – z drobnymi zmianami - mojego projektu symbolu „R” (wszyscy inni rysownicy pozostali przy tradycyjnym „R”). Byłem pierwszym, który narysował nową wersję kostiumu Robina w komiksach z tego prostego powodu, że byłem wówczas rysownikiem serii. Obecny wygląd Robina przypomina jeden z projektów, które stworzyłem na początku lat '90 (stworzyłem ich wówczas wiele), z taką samą, ząbkowana peleryną. Moim zdaniem potrzebuje jednak nieco więcej zieleni, ten kolor zawsze był częścią kostiumu Robina.

DCM: Zgodzisz się, że przez „rozrodzoną” bat-rodzinę Batman traci wiele ze swojego mroku?

NB: Tak, Batman najlepiej sprawdza się jako prawie-że samotnik.

DCM: Jesteś  Amerykaninem, któremu zdarzyło się sporo współpracować ze scenarzystami brytyjskiego pochodzenia. Jak układały się twoje relacje z Alanem Grantem i Johnem Wagnerem? Czy specyficzna europejskość Anglików była dla Ciebie w pełni zrozumiała?

NB: Całkowicie ich rozumiałem. Brytyjczycy i Amerykanie nie różnią się tak bardzo. Nie tylko kultury naszych krajów są do siebie podobne, ale też spiknęliśmy się z Alanem Grantem od naszego pierwszego spotkania.  Jest bardzo sympatycznym człowiekiem, i razem dzielimy podstawowy rodzaj bohaterskiej uczciwości i uznania dla postaci Batmana. Lubię Johna Wagnera, lecz spotkałem go tylko raz, kiedy odwiedziłem londyński konwent komiksowy. Wkrótce po tym, John opuścił tytuł i wszystko spoczęło na Alanie.  

DCM: Który ze scenariuszy sprawił ci najwięcej problemów? Czy pamiętasz historię, której rozrysowywanie sprawiło najwięcej twórczej frajdy?

NB: Wszystkie scenariusze Alana były bardzo przyjazne dla rysownika, z rozsądnym użyciem tekstu i masą dobrej akcji, więc ciężko wybrać coś w ogóle, co sprawiło mi problemy. Chyba najtrudniejszymi były pierwsze historie, a to dlatego, że wówczas, kiedy po raz pierwszy dostałem Batmana, wciąż byłem żółtodziobem. Byłem cholernie świeży i nowy jako profesjonalny rysownik komiksowy w ogóle. Wyrabiałem się z terminami ledwie od 2-3 lat, gdy rozpocząłem pracę w Detective Comics. Tak więc, ze wszystkich scenariuszy związanych z Batmanem, które Alan napisał, a ja zilustrowałem, przypuszczam, że te pierwsze (przez kilka pierwszych lat przy Batmanie) były dla mnie najtrudniejsze, ponieważ wciąż dużo się wtedy uczyłem. Od czasu mojej współpracy z Alanem współpracowałem z wieloma scenarzystami w wielu różnych wydawnictwach, i niektóre z tych doświadczeń były znacznie trudniejsze, niż praca przy Batmanie. Wszystko zależy od wydawców i współpracowników, a upływ czasu tylko utwierdził mnie w przekonaniu, że Alan jako scenarzysta komiksowy to marzenie każdego rysownika.

DCM: Dane ci było wraz z Alanem stworzyć premierową historię do nowej serii "Shadow Of The Bat". Czy to prawda, że seria powstała po części "pod Was"?

NB: “Shadow of the Bat” było pierwszym od długiego czasu nowym tytułem z Batmanem i, jak sądzę, rzeczywiście powstało specjalnie dla Alana i dla mnie. Kiedy zbliżał się jubileuszowy numer “Batmana” Alanowi i mnie dano wybór: zostajemy przy “Batmanie” lub zaczynamy nową serię. Zdecydowaliśmy się na nową serię. Co ciekawe, choć “SotB” sprzedawał się nieźle, to jak się okazało tantiemy z samego jubileuszowego numeru zapewniłyby nam godziwe emerytury! Tak więc w rzeczywistości zaprzepaściliśmy szansę na spory zarobek.

DCM: Pracowałeś z Grantem przez ładnych parę lat. Jak wyglądały tajniki Waszej współpracy? Czy Alan zostawiał Ci pewne pole do popisu, czy też może musiałeś sztywno trzymać się jego scenariusza?

NB: Alan i ja pracowaliśmy nad historiami związanymi z Batmanem przez jakieś sześć czy siedem lat. Nasza współpraca była dla mnie przyjemnością, bo Alan jest doskonałym scenarzystą komiksowym w tym sensie, że uwielbia i rozumie komiksy oraz pisze tak, by dać rysownikowi pole do popisu. Dla przykładu, jego scenariusze są pełne akcji i nastawione na grafikę, stara się natomiast ograniczyć użycie tekstu (chmurki dialogowe, narracja). Czasem zresztą pisał też coś w stylu: „Teraz Batman na kilku kadrach załatwia pięciu gości” pozostawiając mi wymyślenie szczegółów tej walki (co bardzo lubię). Rzadko kiedy wspólnie tworzyliśmy fabułę, jednak Alan zawsze był otwarty na moje sugestie względem historii. Poza tym mogłem też dowolnie zmieniać ilość kadrów na stronie tak by poprawić jej konstrukcje/design, o ile nie zmieniało to historii.

DCM: Z twojej wypowiedzi jasno wynika, że kluczem do Waszego wspólnego sukcesu była w dużej mierze przyjaźń (podobnie jak w przypadku takiego duetu jak Jeph Loeb i Tim Sale).

NB: Kilka lat temu napisałem takie coś w dowód uznania dla Alana:

Bratobójczy ostrzał

Pewnego razu w opowieści o Mrocznym Rycerzu miłość do ideału samorealizacji splotła nasze kariery razem. Nim posiadałem komputera, za pośrednictwem faxu dyskutowaliśmy na każdy możliwy temat, i uwielbialiśmy to; tym, co nas dzieliło, były przeważnie preferencje co do znaczenia słów. Nie kierowała nami chęć zranienia drugiej osoby, pożądaliśmy jedynie prawdy i cieszyliśmy się pogonią za nią.

Ma polu walki chciałby, by osłaniała mnie jego silna wola  i wytrwałość. Posiadanie takiej jak on mieszanki logiki i miłości to wymóg dostąpienia życia w świecie bez wad. Jako przyjaciel jest uosobieniem lojalności, poczucia humoru, współczucia i wszystkimi dobrymi wspomnieniami wcielonymi. Zazdroszczę tym, którzy dorastali wraz z nim lub żyją obok niego. Jako pisarz i mój kompan w opowiadaniu historii jest moją największą z dawnych miłości i zaskarbił sobie mój najwyższy szacunek; cierpiał z powodu swej szczerości podobnie jak ci wszyscy, którzy dają wyraz swoim zasadom, lecz  nic  nie zgasiło jego ducha.

Pewnego dnia, być może, ludzkość będzie idealna. Jeśli tak się stanie, ten błysk w oku Alana musi być pierwotną iskrą z której narodzi się nadczłowiek.

DCM: To było piękne…

Zmieniamy temat.

Jak doszło do krótkiej współpracy z Dark Horse Comics i dlaczego skończyło się jedynie na dwóch okładkach do „G.I.Joe” ? Czy nikt z DHC nie zaproponował Ci dłuższej współpracy, czy może nie byłeś zainteresowany?

NB: Nie wiem. Wiem jedynie, że zawsze, gdy przyjmowałem ofertę pracy od Dark Horse, byłem zajęty rysowaniem dla innych wydawców.

Kiedy pracowałem dla DC nad „Anarky” w roku 1999 lub 2000, DH i DC współpracowały przy komiksie Batman/Tarzan. DH posiadało prawa do publikacji tytułów z postacią Tarzana i ich redaktor naczelny wskazał mnie jako rysownika, którego najchętniej by widział przy tym projekcie. Jednak Darren Vincenzo, mój redaktor przy „Anarky” zajmujący się tym projektem ze strony DC wykluczył mnie z niego. Byłem tym bardzo rozczarowany (zmieściłbym ten projekt w swym grafiku), a potem DC zdawało się planować odcięcie się ode mnie. Początkowo były to jedynie drobne oznaki, które z czasem stawały się coraz wyraźniejsze, i po roku zostałem całkowicie zwolniony.

DCM: W tytułach Marvela także Twoja obecność nie odcisnęła większego piętna. Czym to mogło być spowodowane? Gdy już dochodziło do współpracy to zwykle nad mniej znanymi tytułami i w krótkim okresie czasu. Dlaczego?

NB: Także nie wiem. To łączy się z moimi wcześniejszymi domysłami. Te wydawnictwa nigdy się nie tłumaczą. Wydaje mi się, że nie lubiły tego, że jestem zbyt szczery i mówię co myślę w sprawach polityki, religii czy jakichkolwiek innych. Korporacje nie cierpią szczerości.

DCM: Gdybyś mógł pracować nad jedną z serii Marvela, to która to by była?

NB: Chętnie pracowałbym nad którymkolwiek z ich bohaterów. Najchętniej Dr. Strangem, Hulkiem, Spider-Manem lub Daredevilem.

DCM: Jesteś autorem kilku okładek do efemerycznej serii „Aztek The Ultimate Man”. Czy nie oferowano Ci zilustrowania chociaż jednego odcinka tej serii (np. epizod siódmy w którym pojawił się Batman)? Może zwiększyłoby to zainteresowanie serią, a tym samym przedłużyło jej byt…

NB: Narysowałem tylko jedną okładkę „Azteka”. Nie przypominam sobie dokładnie, kiedy miało to miejsce, ani czy miałem czas, by zrealizować więcej w tamtym czasie. Wiem jedynie, że nie zostałem poproszony by narysować jakąś historię z tym bohaterem. To bym raczej pamiętał.

DCM: Porozmawiajmy teraz na temat Twojego ostatniego projektu dla DC sprzed kilku lat.
Czytelnicy na zagranicznych forach dyskusyjnych często zarzucają ci, że kompozycja plansz w rysowanych przez Ciebie  epizodach „The Spectre vol. 4” była niekiedy zbyt chaotyczna. Ale właściwie pytanie brzmi: czy eksperymentowałeś ze swoim stylem przy tym tytule?

NB: To dziwne. Historie do „Spectre” które rysowałem miały tak wiele tekstu, że nie za bardzo mogłem eksperymentować, więc nie wiem, dlaczego w ogóle ktoś pomyślałby w ten sposób o mojej pracy przy tym tytule. W rzeczywistości moja praca przy Batmanie była o wiele bardziej kreatywna wziąwszy pod uwagę kompozycję plansz. Seria „Spectre” zdecydowanie nie została wstrzymana z powodu moich rysunków, ale dlatego, że fanom nie spodobała się koncepcja, by Hal Jordan (który poprzednio był Green Lanternem) stał się Duchem Odkupienia.

DCM: Czy bagaż mitologii Green Lanterna (w końcu "żywicielem" Spectre był wówczas Hal Jordan) w pewnym momencie nie wydawał wam się zbyt przytłaczający? Można było odnieść wrażenie, że Marc dąży do wytworzenia kompletnie nowej jakościowo postaci - niezależnej zarówno od Hala czy Spectre (np. epizod 25 - "Crime and Punishment")... Tymczasem  zarząd DC wymagał zapewne ciągłych odniesień do przeszłości Jordana jako Green Lanterna. Czy tak było w rzeczywistości?

NB: Nie mnie powinniście o to pytać, w końcu to nie ja byłem scenarzystą. J.M. byłby w stanie lepiej na to odpowiedzieć. Mogę jednak powiedzieć, że głównym celem DeMatteisa w „Spectre” było pokazanie Hala Jordana przechodzącego duchowe zmiany i odkupienie, więc miało sens, że ten bohater pod wieloma względami różnił się od tego jaki był w przeszłości - bowiem cały czas się zmieniał i dojrzewał.

DCM: Chwilami można było odnieść wrażenie, że fabuły "The Spectre vol. 4" oscylują w kierunku poetyki wczesnych komiksów Vertigo. Czy wraz z Marc'iem nie mieliście ochoty podążyć dalej czyniąc z tej serii coś na kształt "Sandmana"? Trudno przecież o bardziej metafizyczną postać z głównego nurtu DC niż "Duch Odkupienia"?  

NB: John Marc DeMatteis jest wspaniałym scenarzystą i wspaniałym człowiekiem, i dzielimy wspólny pogląd na wiele rzeczy. Kocham z nim pracować. Jego „Spectre” był naładowany tekstem (co było dobre i pasowało do historii), a wyzwaniem było sprawić, by strony  - gdy czasami  tekst zajmował połowę całej strony - były wizualnie dynamiczne. Ale w końcu  kocham wyzwania! Jesteśmy przyjaciółmi i nasze poglądy na sprawy duchowe są bardzo podobne, ale aktualnie nie pracujemy wspólnie nad żadnym projektem.

DCM:Czy byłeś usatysfakcjonowany współpracą z Guyem Majorem (kolorystą) i Dennisem Janke (tusz)?

NB:Nigdy nie spotkałem Guya Majora, ale byłem bardzo zadowolony z efektów jego pracy. Dennis Janke i ja staliśmy się dobrymi przyjaciółmi po tym, jak zaczęliśmy ze sobą mailować podczas pracy nad „Spectre”. Byłem bardzo zadowolony z jego tuszu i uważam go za jednego z najlepszych inkerów z jakimi pracowałem.

DCM: Seria "The Spectre vol. 4" zniknęła z oferty DC dość niespodziewanie. Czy gdy to się stało mieliście wraz z Marc'iem  plany odnośnie kolejnych epizodów? Jeśli tak, to czy możesz zdradzić nieco szczegółów na ten temat?

NB: Wiem tylko o jednej historii, i to dlatego, że sam ją zaproponowałem: Anarky spotyka Spectre. Nie wiem czy DeMatteis miał w planach jeszcze jakieś, poza tą.

DCM:  Jak zapatrujesz się na boom w kwestii filmowych adaptacji komiksów? Co sądzisz o ich poziomie i oczywiście „The Dark Knight” ?

NB: Uwielbiam współczesne filmy z komiksowymi bohaterami. To są filmy jakie chciałem oglądać gdy byłem dzieckiem, ale efekty specjalne były zbyt trudne do osiągnięcia bez wykorzystania grafiki komputerowej. Jednak nie są to filmy doskonałe. Moim zdaniem najlepsze do tej pory były produkcje o Spider-Manie i Hulku. Jeśli chodzi o „Superman Returns” to wydaje mi się, że popełniono błąd starając się „odtworzyć” Christophera Reeve’a – on był jedyny w swoim rodzaju. Zamiast tego powinni podejść do tego od zupełnie innej strony i zatrudnić nowego, nieco starszego aktora o bardziej surowej urodzie. Sądzę, że postać Batmana jest najtrudniejszą do pokazania w filmie; nie posiada supermocy, więc widza nie da się tak łatwo zauroczyć efektami specjalnymi, za wyjątkiem eksplozji itp. Jednymi z przyczyn, dla których Batman sprawdza się tak dobrze w komiksie, są jego akrobatyczne wyczyny oraz niesamowicie długa peleryna, sprawiająca wrażenie niemal żywej. Jednak w filmie fabularnym tak długa peleryna jest niepraktyczna i przeszkadza, a zbroja którą nosi aktor ogranicza ruchy więc nigdy nie zobaczymy go walczącego w przekonujący sposób i z łatwością wspinającego się na budynek.

DCM: Może zdradzić nad czym pracujesz obecnie?

NB: Aktualnie rysuję "Archie's Double Digest”, numery #200-#203 dla Archie Comic Publications. Są to cztery rozdziały po 28 stron plus okładki, zawierające historię, w której rodzina Archiego opuszcza Riverdale (ale czy na pewno?) gdyż jego ojciec znalazł pracę w innym stanie.  
Archie Comics wyraziło chęć zatrudnienia mnie także przy innych projektach po stworzeniu tych numerów

Oto link do artykułu o mojej pracy w Archie:

http://ohdannyboy.blogspot.com/2008/12/first-look-norm-breyfogle-on-archie.html

Wykonuje także coraz większą ilość prac ilustracyjnych poza światem komiksu, przy książkach, czasopismach, okładkach CD itp., przez mojego londyńskiego reprezentanta, Debut Art. Oto link do mojej internetowej galerii:

http://www.debutart.com/artist/norm-breyfogle

DCM:  Czy i kiedy wrócisz do DC Comics, a przede wszystkim do rysowania przygód Batmana?

NB: To nie zależy ode mnie! Chętnie bym dla nich rysował, lecz z jakiegoś nieznanego powodu przestali mnie zatrudniać od 2000 roku. Tak więc powinniście zapytać o to DC, a nie mnie, bo ja nie mam w tej sprawie nic do powiedzenia. Narysowałbym Batman choćby jutro, gdyby tylko DC Comics poprosiło mnie o to. Ale z nieznanych mi powodów zarówno Marvel jak i DC odrzucili mnie. Ironią jest to, że teraz jestem znacznie lepszy, niż kiedy dla nich pracowałem.

Czyli nie znasz powodu tej decyzji?

Jeśli jest jakiekolwiek jej wyjaśnienie, to ja go nie znam. Mogę się tylko domyślać, podobnie jak odnośnie tego, dlaczego DC przestało mnie zatrudniać. Czy jest to sekretna wewnętrzna czarna lista? Jakaś ukryta wendetta przeciwko mojej osobie? Dyskryminowanie ze względu na wiek? Stawka od strony zmusza ich, by zatrudniali początkujących rysowników zamiast doświadczonych wyjadaczy?

DC traktuje niemal wszystkich najbardziej utalentowanych twórców w równie podły sposób. Porażająca jest liczba najlepszych twórców komiksowych, którzy niegdyś pracowali dla DC, lecz teraz już nie mogą tego robić. Tymczasem DC cały czas zatrudniaj młodych twórców, którzy mają jeszcze mleko pod nosem.

DCM: Ostatnie pytanie: Gdybyś porozumiał się z DC Comics i ponownie ilustrował komiksy tego wydawnictwa, przygody których postaci (oczywiście poza Batmanem) chciałbyś rysować najbardziej?  

NB: Bardzo chciałbym móc rysować Flasha.

Ten wywiad był dla mnie prawdziwą przyjemnością. To jeden z najdłuższych wywiadów jakich udzieliłem, ale zapewnił mi także sporo frajdy.

DCM: Dla nas również to była radość i wielki zaszczyt. Bardzo dziękujemy za poświęcenie nam tyle czasu. Mamy nadzieję, że nadaży się w przyszłości  okazja (może na Międzynarodowym Festiwalu Komiksu w Łodzi) by się spotkać i porozmawiać twarzą w twarz.

--

Odwiedzajcie stronę Norma: www.normbreyfogle.com

--

Pytania: Damian "Damex" Maksymowicz, Przemysław "Goldface" Mazur
Tłumaczenie: Tomasz "Buddy Baker: Kabza, Lukasz "LukeSpidey" Pająk
Redakcja tekstu: Damian "Damex" Maksymowicz
Korekta: Grzegorz "Yaqza" Ciecieląg

Autor: DCM